Oficjalny serwis internetowy Miasta Dynów
     Sobota, 15 Sierpień 2020r. imieniny: Marii, napoleona, Stelii
Strona główna Kontakt Mapa Strony

Liczne urokliwe dynowskie kapliczki, figury i krzyże

Liczne urokliwe dynowskie kapliczki, figury i krzyże


O bogatej kulturze religijnej mieszkańców Dynowa świadczą liczne kapliczki, figury i przydrożne krzyże. Ta mała architektura jest charakterystycznym elementem krajobrazu wsi i miasteczek Polski południowo – wschodniej. Wśród kapliczek, jakie zachowały się na terenie miasta dominują przede wszystkim kapliczki domkowe, słupkowe, a także wnękowe i jedna szafkowa. Kapliczki domkowe, jakie zachowały się na naszym terenie to często rozbudowane małe świątynie murowane z kamienia i cegły o prostej formie graniastosłupów wybudowane na planie prostokąta z wnęką na frontowej ścianie, nakryte dwuspadowymi daszkami. Z kolei kapliczki słupowe bywają w głównej mierze kamienne lub kamienno – murowane. Niniejsze obiekty kultu religijnego pochodzą głównie z końca XIX i początku XX wieku, a powstanie najstarszej dynowskiej kapliczki umiejscowionej przy ul. Piłsudskiego 9 datuje się nawet na 2 połowę XVIII wieku.

Każda z nich wiąże się z jakimś wydarzeniem i ma swoją historię, jak np. kapliczka ufundowana przez właściciela młyna nad drogą, w miejscu gdzie straszyło. Oprócz wcześniej przedstawionych kapliczek liczną grupę stanowią również przydrożne krzyże i figury, stare oraz współczesne, stawiane w miejscu dawnego zniszczonego obiektu. W Dynowie głównie występują krzyże drewniane, metalowe, kamienne oraz betonowe. Najwięcej kapliczek, przydrożnych krzyży i figur zlokalizowanych jest przy ulicy Piłsudskiego, na Przedmieściu Dynowskim  przy ulicy Sikorskiego, na terenach położonych przy ulicy Bartkówka oraz na obszarze dawnych przysiółków tj.: Karolówka, Zarzeki, Siódmówka  i Wuśki.  


Kapliczka, którą można spotkać przy ul. Piłsudskiego 113 pochodzi z początku XX wieku, w jej wnętrzu, za przeszkloną wnęką znajduje się współczesna gipsowa figurka Matki Boskiej.


Obok posesji przy ul. Piłsudskiego 174 znajduje się murowana z kamienia kapliczka domkowa pochodząca zapewne z 2 połowy XIX wieku. Ściany owej kapliczki zwieńczone są  profilowanym gzymsem, ponad którym od frontu można podziwiać trójkątny szczyt z głęboką prostokątną wnęką zamkniętą spłaszczonym łukiem. W narożnikach ścian kapliczki można podziwiać lizeny, natomiast we frontowej części ściany znajduje się prostokątny otwór wejściowy zamknięty półkolistym naświetlem, flankowany dwoma pseudopilastrami, których głowice dekorowane są kwiatowymi rozetkami. Wewnątrz kapliczki znajduje się kamienna mensa ołtarzowa, na której znajduje się zachowany drewniany ołtarzyk z ludowym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem z około połowy XIX wieku. Ponadto we wnętrzu znajdują się gipsowe figurki: Pieta, Chrystus Ukrzyżowany, Matka Boska z Dzieciątkiem oraz trzy oleodruki. Kapliczka została odrestaurowana przez Towarzystwo Przyjaciół Dynowa.  

W otoczeniu lip nieopodal budynku nr 210 przy ul. Piłsudskiego znajduje się kamienny krzyż postawiony w 2 ćw. XX wieku na betonowym, graniastym cokole. Niniejszy krzyż został współcześnie obetonowany i ogrodzony metalowym płotkiem. 


Słupowa kapliczka, znajdująca się przy skrzyżowaniu ulicy Podgórskiej z ulicą Pawią jest kapliczką wukondygnacyjną w formie graniastosłupa ustawionego na schodkowym trójstopniowym postumencie pochodzącą z 1881 roku. W górnej, frontowej części postumentu znajduje się prostokątna płycina o ściętych narożach z nieczytelnym dziś napisem fundacyjnym oraz datą: „1881”. Zasadnicza bryła wydzielona prostym gzymsem posiada od frontu półkoliście zamkniętą, przeszkloną wnękę, w której wnętrzu znajduje się figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej. Kapliczka została odnowiona.


Na przedłużeniu ulicy Pawiej w polach, w otoczeniu akacji znajduje się drewniany Krzyż z zawieszoną na nim kapliczką szafkową, we wnętrzu której można podziwiać współczesny obrazek z Matką Boską Częstochowską. 
Kolejną kapliczką, zachowaną na wspomnianym obszarze jest murowana, domkowa kapliczka wzniesiona pod koniec XIX wieku, usytuowana naprzeciw domu nr 33 (dawnej kuźni). We frontowej jej części znajduje się prostokątny otwór drzwiowy z jednoskrzydłowymi drzwiami, flankowany pilastrami, a wewnątrz można podziwiać oryginalną, drewnianą, polichromowaną Pietę ludową z końca XIX wieku.


Naprzeciw domu nr 169 przy ulicy Sikorskiego można spotkać kapliczkę słupową z figurą Chrystusa Zmartwychwstałego, której budowę datuje się na 1907 rok. Owa kapliczka postawiona jest na dwustopniowym cokole, na którym umieszczona jest czworoboczna płycina z napisem: „Przez Twoje Święte Zmartwychwstanie Boże Synu odpuść nam nasze grzeszenie 1907”. Powyżej znajduje się graniastosłup z prostokątną płyciną, na którym ustawiona jest kamienna figura Chrystusa Zmartwychwstałego (odsłonięta wtórnie forma współczesnej metalowej szafki).


W budynku dawnej szkoły powszechnej na Przedmieściu Dynowskim przy obecnej ulicy Sikorskiego 72 w narożnej wnęce, na profilowanym kamiennym wsporniku do niedawna znajdowała się figura Chrystusa pochodząca z lat 30 – tych XX wieku. Obecnie dokonano rozbiórki budynku szkoły, natomiast figurę  umieszczono na postawionej nieopodal współczesnej kolumnie.


Przy budynku nr 201 zlokalizowanym przy ul. Sikorskiego można spotkać kapliczkę pochodzącą z początku XX wieku, pełniącą niegdyś funkcję słupa bramy wjazdowej na dawny folwark Igioza. Jest to kapliczka murowana z cegły, pobielona, o prostej formie graniastosłupa z wnęką w ścianie frontowej zamkniętą ostrołukowo, przykryta współczesnym daszkiem namiotowym, we wnętrzu której znajduje się współczesna figurka Matki Boskiej.  


Naprzeciwko domu nr 43 przy ulicy Podgórskiej zachowała się otynkowana, murowana
z kamienia i cegły kapliczka domkowa, której budowę datuje się na początek XX wieku. Kapliczka ta wybudowana została na rzucie prostokąta z szerokim, prostokątnym i półkoliście zamkniętym otworem drzwiowym, we wnętrzu którego znajduje się współczesna figura Matki Boskiej. 


Na skrzyżowaniu dróg Podgórskiej i Ożoga znajduje się słupkowa kapliczka pochodząca prawdopodobnie z 1 ćwierci XX wieku i przekształcona w 1981 roku. Obok tej kapliczki stoi drewniany brzozowy krzyż.


W polach, po północnej stronie ul. Ożoga pod kasztanowcem stoi słupowa kapliczka Matki Bożej zwieńczona krzyżem, wybudowana około 1 ćwierci XX wieku i przekształcona w latach 90 - tych XX wieku. Na schodkowym postumencie postawiony jest jednokondygnacyjny słup z wnęką od frontu zwieńczony ustawionym na cokole krzyżem. Kapliczka ogrodzona jest współcześnie wykonanym drewnianym płotkiem.


Przy ulicy Głębokiej, naprzeciw budynku nr 5 zachowała się murowana kapliczka wzniesiona w 2 połowie XIX wieku. Kapliczka ta wybudowana została na planie prostokąta, posiada formę graniastosłupa z wnęką, w której wnętrzu znajduje się współczesny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Kapliczka została gruntownie odremontowana przez Państwa Lidię i Mariana Tarnawskich.


Przy polnej drodze, będącej przedłużeniem ul. Głębokiej zachowała się kamienna kapliczka zwana potocznie kapliczką „Pod brzozą” wybudowana przed II wojną światową (około 1910 roku) i ufundowana przez rodzinę Zwiercanów. Ta murowana kapliczka posiada formę graniastosłupa z wnęką od frontu, w której wnętrzu znajduje się współczesny obraz z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej, natomiast w trójkątnym, wydzielonym gzymsem szczycie można podziwiać płaskorzeźbę modlącego się aniołka. Kapliczka została odnowiona dzięki staraniom Towarzystwa Przyjaciół Dynowa i wielu innych osób.


Kolejną kapliczką, jaka zachowała się w polach na przedłużeniu ulicy Głębokiej jest kapliczka postawiona, jak głosi miejscowa legenda, w miejscu „gdzie diabły straszyły” i ufundowana przez Michała Zwiercana przed II wojną światową (około 1910 roku). Kapliczka ta postawiona jest powyżej poziomu drogi i prowadzą do niej kilkustopniowe schody, poprzedzone dwoma filarami ustawionymi na dwustopniowym postumencie, pomiędzy którymi znajduje się dwuskrzydłowa krata. Postument od frontu dekorowany jest płycinami ozdobionymi dekoracją wykonaną z kolorowego szkła oraz dodatkowo z płaskorzeźbioną dekoracją w dolnych płycinach przedstawiającą kwiaty tulipanów. Filary poprzedzające kapliczkę udekorowane są  wykonanymi ze szkła krzyżami. Kapliczka posiada formę graniastosłupa ustawionego na dwustopniowym postumencie, a po bokach (tj. z prawej i lewej strony) stoją duże kamienne rzeźby przedstawiające postacie kobiece (anioły). We frontowej części kapliczki znajduje się duża prostokątna wnęka w której wnętrzu można podziwiać  współczesne obrazy dewocyjne oraz trójkątny szczyt (wyodrębniony prostym gzymsem), w którym widnieje wyobrażenie Oka Opatrzności. Kapliczka zwieńczona jest kamiennym dwuspadowym daszkiem z umieszczonym na szczycie drewnianym krzyżem z krucyfiksem. 


Krzyż Katyński wraz z kapliczką z figurą Matki Bożej Katyńskiej umiejscowiony jest na wzgórzu przy ul. Wuśki. Krzyż pełni funkcję pomnika upamiętniającego dwóch, pochodzących z Dynowa oficerów i zamordowanych w Katyniu. Obecny stalowy krzyż postawiony został w miejscu starego drewnianego w 59 rocznicę zbrodni katyńskiej dokonanej na polskich oficerach. Na krzyżu widnieje napis: „Ojczyzno ma, tyle razy we krwi skąpana”, a także umieszczona jest tablica pamiątkowa poświęcona por. Józefowi Bielcowi i ppor. Antoniemu Tuckiemu – oficerom, którzy w bestialski sposób zostali zamordowani w Katyniu.  Obok krzyża znajduje się pamiątkowa kapliczka przedstawiającą rzeźbę Matki Bożej Katyńskiej wykonanej przez miejscowego rzeźbiarza Bogusława Kędzierskiego. Krzyż i kapliczka zostały ufundowane przez pana Zygmunta Chudzikiewicza.


Pochodząca z około I połowy XIX wieku figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej znajduje się przy ulicy Mickiewicza w sąsiedztwie zespołu kościoła parafialnego p.w. Św. Wawrzyńca i budynku dawnej Szkoły Ludowej, a obecnie siedziby Urzędu Gminy
w Dynowie.


Przy ulicy Mickiewicza można również zobaczyć dwie ładne kapliczki wbudowane we frontowe elewacje domów. W budynku nr 33 przy wspomnianej ulicy znajduje się oprofilowana wnęka ze wspornikiem i zwornikiem zamknięta półkoliście, zabezpieczona przeszklonymi drzwiczkami z figurą Matki Bolesnej, natomiast przy ulicy Mickiewicza 39 widnieje podobna wnęka, lecz bez obramień i z figurą Chrystusa.


Naprzeciw budynku wielorodzinnego nr 23 b przy ul. 1 Maja znajduje się kamienna figura przedstawiająca postać Świętego Jakuba prawdopodobnie fundacji Trzecieskich z 1820 rok, odnowiona w 1920 roku i współcześnie.   
Na terenie dawnego przysiółka Karolówka zachowały się trzy zabytkowe kapliczki i kamienny krzyż. Jedną z nich jest domkowa kapliczka wzniesiona w 1863 roku dzięki staraniom Państwa Jakuba i Katarzyny Przybylskich. We frontowej części kapliczki znajduje się otwór wejściowy z dwuskrzydłowymi drzwiami za którymi można podziwiać ołtarzyk z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej z około połowy XIX wieku w neobarokowej ramce.  Omawiana kapliczka mieści się obok domu nr 61 przy ulicy Karolówka.


Następną kapliczką, jaka zachowała się na w/w przysiółku jest murowana kapliczka zlokalizowana obok domu nr 90 i pochodząca z 2 połowy XIX wieku, w której od frontu znajduje się głęboka wnęka we wnętrzu której mieści się współczesna figura błogosławiącego Chrystusa.

Kapliczka o prostej formie dwukondygnacyjnego graniastosłupa z dwoma półkoliście zamkniętymi wnękami od frontu zlokalizowana na posesji nr 26 przy ulicy Karolówka jest kolejną kapliczką jaka zachowała się na terenie omawianego przysiółka.


Kolejnym obiektem kultu religijnego, jaki zachował się przy obecnej ulicy Karolówka jest kamienny krzyż zlokalizowany przy obecnej granicy miasta i nieopodal domu nr 61. Miejscowa tradycja mówi, że owy krzyż postawiony został z fundacji hrabiego Skrzyńskiego w podzięce za uratowanie życia i zdrowia podczas wypadku na koniu, który wydarzył się w tym miejscu. Ten kamienny krzyż postawiony został na graniastym cokole, na którym umieszczona jest płycina z datą „1889”.   


W przysiółku Siódmówka przy ul. Węgierskiej obok domu nr 136 zachowała się, pochodząca z 1898 roku domkowa kapliczka, której fundatorem był Franciszek Łukasz. Kapliczka ta wzniesiona została w podzięce za szczęśliwe wybudowanie domu. Wewnątrz kapliczki, na mensie ołtarzowej stoi drewniana figura Chrystusa Ukrzyżowanego. 


Na terenie dawnego przysiółka Zarzeki, przy granicy z Ulanicą obok domu nr 162 znajduje się usytuowana w otoczeniu około 100 letnich lip murowana kapliczka pochodząca z przełomu XIX i XX wieku. Kapliczka posiada formę graniastosłupa z wnęką od frontu w której wnętrzu znajdują się trzy oleodruki z Matką Boską z Dzieciątkiem.


Przy ulicy Wuśki nieopodal domu nr 9 zachowała się kapliczka o prostej formie stojącego graniastosłupa pochodząca z przełomu XIX i XX wieku. Od frontu kapliczka ta posiada prostokątną przeszkloną wnękę, w której wnętrzu podziwiać można oleodruk z wizerunkiem Matki Boskiej Leżajskiej.


Kolejną zabytkową kapliczką, jaka zachowała się na terenie dawnego przysiółka Wuśki jest pochodząca z 1935 roku murowana z kamienia kapliczka o prostej formie stojącego graniastosłupa ze współczesną figurą Matki Boskiej Leżajskiej w jej wnętrzu. Kapliczka ta mieści się obok domu nr 19 przy ulicy Wuśki.


Murowaną, domkową kapliczkę pochodzącą z około 1930 roku i posiadającą od frontu prostokątny otwór wejściowy zamknięty łukiem odcinkowym flankowany lizenami można podziwiać nieopodal domu nr 7 przy ul. Bartkówka.

Zabytkowa, prosta kapliczka w formie graniastosłupa z kwadratową wnęką od frontu pochodząca z przełomu XIX i XX wieku mieści się na posesji domu nr 20 przy ul. Bartkówka. W trójkątnym jej szczycie (wystającym powyżej połaci daszku) znajduje się zamknięta trójkątnie prostokątna wnęka ze współczesną figurką Serce Jezusa.

Usytuowana przy drodze w otoczeniu lip, pochodząca z XX wieku słupowa, kamienna kapliczka znajduje się obok domu nr 81 przy ul. Bartkówka. Na wysokim, czterostopniowym, schodkowym postumencie znajduje się jednokondygnacyjny graniastosłup o fazowanych narożach, zamknięty gzymsem o prostokątnym profilu. Od frontu znajduje się wnęka z figurą Matki Boskiej.


W pobliżu Szkoły Podstawowej nr 2 w Dynowie przy ul. Bartkówka znajduje się murowana kapliczka domkowa pochodząca z końca XIX wieku. Kapliczka ta usytuowana jest powyżej drogi i prowadzą do niej pięciostopniowe schody. We frontowej jej części znajduje się prostokątny, półkoliście zamknięty otwór wejściowy, a w trójkątnym szczycie widnieje konchowa nisza (bez figury). W każdej ze ścian bocznych owej kapliczki znajdują się (po jednym z każdej strony) półkoliście zamknięte okna z dekoracyjnie rozmieszczonymi szczeblinami. Wewnątrz kapliczki znajduje się kamienna mensa ołtarzowa z ludową rzeźbą Chrystusa Ukrzyżowanego.     


Prosta w formie murowana kapliczka wzniesiona na planie prostokąta na przełomie XIX i XX wieku znajduje się obok domu nr 152 przy ul. Bartkówka. Od frontu posiada prostokątną wnękę we wnętrzu której znajdują się obrazy i figurki dewocyjne.


Przy drodze Dynów – Stara Bircza przy posesji nr 177 na terenie ulicy Bartkówka znajduje się murowana kapliczka domkowa wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku, która
w wyniku działań wojennych została w znacznym stopniu zniszczona. Od frontu kapliczka ta posiada prostokątny otwór wejściowy, a we wnętrzu znajduje się współczesny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem.


Na posesji obok domu nr 194a przy ul. Bartkówka znajduje się kapliczka o prostej formie graniastosłupa z wnęką od frontu, która wybudowana została po II wojnie światowej w latach 40 –tych XX wieku w podzięce za uratowanie domu od powodzi i odremontowana
w 1997 roku. Wewnątrz kapliczki znajduje się współczesna figura Matki Boskiej.


Po lewej stronie drogi Dynów – Bartkówka – Stara Bircza znajduje się kapliczka słupowa o bardzo prostej formie graniastosłupa usytuowanego na kamiennym cokole, z postawioną na nim drewnianą szafkową konstrukcją o oszklonych ściankach . W jej wnętrzu znajduje się figura Matki Boskiej, a na postumencie widnieje napis: „24/grudnia/1888”.